Dr. Mithat Tosun

20.02.2019 / 13:00

Dr. Mithat Tosun

Süper Beyin yarışması ve sihirli kareler-1

Bir bellek ustası yüz saniyede yüz kişinin simasını ve sırasını aklında tutmayı başarırken, bir diğeri bin kadar bebeğin yüzünü ezberleyebiliyor…
Alman ZDF kanalında “Deutschlands Superhirn – Almanya’nın Süper Beyni“ adlı bellek gösterisi sergileyen bellek ustalarının bir yarışmasında, bir bellek ustası yüz saniyede yüz kişinin simasını ve sırasını aklında tutmayı başarırken, bir diğeri bin kadar bebeğin yüzünü ezberlemiş. Ama Robin Wersig’in gösterisi seyircilerin verdiği yüzde yetmiş oyla birincilik almış.

Wersig seyircilerden o anda 747 sayısını almış. 64 kareli, satranç tahtası gibi bir alana arkasını dönerek körleme rakamlar söylemiş, filanca kareye şu rakam şeklinde. Ortaya sihirli bir kare çıkmış. Satırları, sütunları ve köşegenleri topladığınızda seyircilerin verdiği 747 rakamı çıkıyormuş. Muhteşem bir gösteri. Herkes etkilenmiş.

Gelin sihirli kareleri biraz inceleyelim. Yaklaşık 2,200 yıldır bilinen, sembolizmde, büyücülerin ve falcıların, aslı muhtemelen aramitçe’ den gelme, kökü taa mısır hiyerogliflerine dayanan, ama Arapça ve hebrece alfabelerindeki harflere atanan bir sayı sistemiyle (ebçed hesabı)  hesapladıkları rakamları, bir kare ya da dikdörtgen matris içine satır, sütun ve köşegenler boyunca toplamı aynı sayıyı verecek şekilde yerleştirmekle elde ettikleri karelere ‘ Sihirli Kareler‘ denir…
 
Toplamda hep aynı çıkan sayıya da ‘Sihirli Sabit ’ denir. Çin'de ve diğer kültürlerde de, astroloji, fal bakma, felsefi yorumlama, doğa olayları ve insan davranışları dâhil olmak üzere değişik çalışma alanlarında kullanılmıştır. 19. yüzyılın sonlarında matematikçiler sihirli kareleri olasılık ve analiz problemlerinde uygulamaya başlamışlardır.
Sihirli karelerin oldukça çok çeşitleri vardır. Mesela sadece asal sayılardan oluşan bir sihirli kare düşünün.
67 1 43       3 71 5 23
13 37 61     53 11 37 1
31 73 7       17 7 41 31
                   29 7 19 47
Ya da sayıların keresi küpü ya da küpü:
Çeşitleri burada keselim, makaleyi boğmayalım. Merak edenler için internette çok farklı çeşitleri de vardır.
 
Sihirli kareler rakamlarla yapılabileceği gibi harflerle de yapılabilir.
 
S
A
T
O
R
A
R
E
P
O
T
E
N
E
T
O
P
E
R
A
R
O
T
A
S

Kare dışında şekiller de vardır:
Petek Ya da örümcek ağı gibi.
 
Melankoli I den bir ayrıntı (Detay)
 
Lo-Shu, toplamı 15 olan bu sihirli kare Satürn damgası olarak da anılır.
 
4
9
2
3
5
7
8
1
6
 Melankoli I
En ünlü sihirli karelerden birisi de Albrecht Dürer’in Melancholia I adlı bakır gravüründe yer almaktadır.

16
3
2
13
5
10
11
8
9
6
7
12
4
15
14
1

 

Dürer’ in karesi simetrik bir sihirli kare’dir.
 
Ortadaki kare bölgesinin ve kareyi artı şeklinde dörde böldüğümüzde, oluşan her dört çeyrekteki sayıların toplamı da 34'tür.
 
Saat yönünde ikişer atlayarak toplanırsa da 34 çıkar (8+14+9+3 ve 12+15+5+2).
 
Uçurtma şeklindeki toplamlarda 34 rakamını verir. (2+10+8+14; 3+9+7+15) .
 
Son satırın ortasındaki 1524 sayısı Dürer'in çalışmasını bitirdiği yılı verir (Annesinin ölüm yılıdır aynı anda)
 
Son satırın başındaki 4 rakamı ve sonundaki 1 rakamı, alfabedeki 4. ve 1. harfleri sembolize ederek Dürer Albrecht’in imzasını anlatır.
 
Robin Wersig, 64 kareden oluşan (satranç tahtasını düşünün) bir sihirli kareyi körleme doldurmuş.

Barcelona da Temple Expiatori de la Sagrada Famílianın passions cephesinden bir görüntü. (modern mimarinin öncülerinden sayılan Antonio Gaudi tarafından 1882 de yapılmaya başlanılan fakat Gaudi'nin 1926'da bir tramvayın altında kalarak ölmesi sonucu yarım kalan bir bazilika tabir edilen kilisedir. Erken Hıristiyan ve Ortaçağ mimarilerinde, yan geçitleri bulunan (yan nef), galerili veya galerisiz kiliselere bazilika denir. Aya İrini gibi söz gelimi)

Buradaki tam bir sihirli kare sayılmaz aslında. Çünkü 1'den 16'ya kadar tüm rakamlar kullanılmamıştır. 12 ve 16 sayıları yoktur dikkat edilirse. Buna karşın 10 ve 14 sayısı iki kez kullanılmış. Sihirli sabit 33. Bu sayı Hz. İsa’nın öldüğü yaştır. Dürer‘in sihirli karesine benzer. 11, 12, 15 ve 16 sayılarından 1 çıkartarak ve bazı satır ve sütunları değiştirerek de bulunabilir.
 
1
14
14
4
11
7
6
9
8
10
10
5
13
2
3
15
 
(sürecek)
 
YORUMLAR

Yazarın Diğer Yazıları

>> Süper Beyin yarışması ve sihirli kareler-2 - 13.03.2019
>> Ortalamada Almanlar... - 29.01.2019
>> Şans hazırlıklı kafalara güler... - 07.01.2019
>> Üçüncü Halka - 14.12.2018
>> TRIZ Metodolojisi - 28.11.2018
80alte Yazarları
Halef Remzi Vayıs Dr. Mithat Tosun Aydın Bakışoğlu Şenol Gürel
Mülteci olmak…
Tüm Yazarlar