Dr. Mithat Tosun

07.01.2019 / 13:06

Dr. Mithat Tosun

Şans hazırlıklı kafalara güler...

Matematikçiler anladığım kadarıyla son derece tembel adamlar ve hemen zekâlarını kullanıp bir kolaylık, bir kısa yol buluyorlar. Daha da önemlisi, sadece bir kerelik bir kısa yol değil, formüle edilebilir, genel geçer bir kural türetilebiliyor.

Johann Carl Friedrich Gauß. (latincede: Carolus Fridericus Gauss; 30. Nisan 1777 Braunschweig; 23. Şubat1855 Göttingen)

 
Wolfgang Sartorius von Walterhausen’ın Gauss'un daha küçüklüğündeki dehası ile ilgili anlattığı meşhur bir anekdot vardır:
 
Gauss 7 yaşında ilkokula başlar. Öğretmeni Büttner sınıfa 1'den 100'e kadar olan sayıları toplamalarını söyler. Sınıfı uzunca süre oyalamak için bu tür ödevleri daha önce de sıkça vermiştir ve sonucu ezbere de bilmektedir Büttner. Ödevi verdikten çok kısa bir süre sonra küçük Gauss öğretmenin masasına gelir ve üzerinde sonuç yazan kâğıdı masaya koyar ve “Ligget se “ der. (Braunschweig da konuşulan Platdeutsch şivesi ile ”Hier liegt sie“ anlamında “Masanın üstünde“ der)

Küçük Gauss, sayı listesinin iki zıt ucundan birer sayı alıp topladığında hep aynı sonucun çıktığını farketmişti: (1 + 100) = (2 + 99) = (3 + 98) = ... = (51 + 50) = 101, vs.
 
Böylece Gauss sayılardan toplamı 101 eden 50 tane çift oluşturmuştur. Ve 101 x 50 = 5050 sonucunu kâğıda yazmıştır. Almanya da matematikçiler bu formülü hala küçük Gauss olarak anarlar.
 
     1+2+3+ ….. ….100 = x          101 x 100 = 2x
+   100+99+98+ …..1 = x          100 x 101 =2x ise
     101+101+101……   = 2X        x = 100x 101/2

  
 
Matematikçiler anladığım kadarıyla son derece tembel adamlar ve hemen zekâlarını kullanıp bir kolaylık, bir kısa yol buluyorlar. Daha da önemlisi, sadece bir kerelik bir kısa yol değil, formüle edilebilir, genel geçer bir kural türetilebiliyor.
 
Büttner Gauss’un yeteneğini keşfeder ve Hamburg’dan özel matematik kitapları edinir ve asistanı Martin Bartels ile birlikte onun matematik dehasını geliştirmeye çalışır.

14 yaşına geldiğinde Herzog (* Dük, boy beyi …. Bosna Herzogovina gibi… Herzog’lukla yönetilen anlamında. Biz kısaca Hersek diyoruz.) Karl Wilhelm Ferdinand von Braunschweig ile tanıştırılır ve boy beyi Gauss'a sahip çıkar, eğitimini finanse eder. İleride Technische Universitaet in Braunschweig olacak okulda okur. Burada da onun yeteneğini Profesör Eberhard August Wilhelm von Zimmermann fark eder ve kendisine adeta babalık yaparak dost olurlar.
 
Eflatuna (Platon) atfedilen (Grekçe; Ὁ Θεὸς ἀεὶ γεωμετρεῖ) „Tanrı her zaman geometrileştirir“ cümlesini yine grekçe ( Ὁ Θεὸς ἀριθμητίζει) „Tanrı Aritmetikleştirir “olarak değiştirmeyi severmiş.

Gauss’un matematik dünyasındaki lakabı "Matematiğin prensi"dir.
 
Şans hazırlıklı kafalara güler
 
Serendipite (Şans eseri bulma, buluş) Serendipite Prensibi olarak da anılır yabancı literatürde. Tesadüfen yapılan bir gözlemden, aslında hiç aramadığınız ve ummadığınız sürpriz bir buluş yapmayı anlatır.
 
Penicillin’in, röntgen ışınlarının, evrendeki arka plan ışınlarının bulunuşu gibi örnekler verilebilir.
 
Şans hazırlıklı kafalara güler“ sözü de sık sık bu tür buluşlarla birlikte anılır. Yani "o konu üzerinde çok sıkı çalışılmış ama çözüme ulaşılırken hiç çaba sarf etmeden jeton düşmüş" anlamında.

Peki, herkes bir Arşimet, Newton, Gauss, Keküle, Elias Howe gibi buluş yapabilir mi?

Bu çapta ve önemde olmasa da buluş denebilecek katkılar yapmak mümkün.

* İngiliz yazar Horace Walpole (1717–1797) 28 Ocak 1754 tarihli bir mektubunda Floransa’da yaşayan Horace Mann isimli arkadaşına, bir İran masalında geçen “Serendip'in üç prensesi “ adlı hikâyeye atfen bu terimi kullanır ilk kez.
(Bizler bu masalları okuduk mu? Çocuklarımıza akşamları ne tür masallar okuyoruz?)

Serendip, Arap tüccarların Ceylon (Sri Lanka) için kullandıkları bir isimdir. Sosyolog Robert K. Metron (1910 – 2003) “The Travels and Adventures of Serendipity “adlı eseriyle bu deyimin yerleşmesine neden olmuştur. Hikâyenin aslı şair Amir Kushro'ya kadar gider. 1557 de İtalyan şair Christoforo Armeno tarafından da kaleme alınmıştır.

Serendipaceratops dinozorunun, dinozorlarla bağlantısı da tesadüfen ortaya konduğu için adını buradan almıştır.
 
 
YORUMLAR

Yazarın Diğer Yazıları

>> Üçüncü Halka - 14.12.2018
>> TRIZ Metodolojisi - 28.11.2018
>> Triz- 40 temel yaratıcı prensip - 14.11.2018
>> Teknolojinin ne kadar hızlı hurdalaşacağını söyleyen formül… (2) - 01.11.2018
>> Teknolojinin ne kadar hızlı hurdalaşacağını söyleyen formül… (1) - 12.10.2018
80alte Yazarları
Halef Remzi Vayıs Dr. Mithat Tosun Aydın Bakışoğlu Şenol Gürel
Kahvenin sosyolojisi
Tüm Yazarlar