Dr. Mithat Tosun

26.09.2018 / 10:58

Dr. Mithat Tosun

Pareto yasası

Yönetimbilimde Pareto yasası, Pareto dağılımı, Pareto prensibi, asgari çaba İlkesi, Dengesizlik İlkesi olarak bilinen bu kural, Richard Koch'un bestsellerinden beri yaygın olarak 80/20 kuralı olarak da bilinir…

 

Ünlü İtalyan ekonomist Vilfredo Pareto (1848 - 1923) İtalya’daki arazilerin yüzde 80’inin halkın yüzde 20’sinin elinde olduğunu gözlemlemiş. Toplam servetin yüzde 80’ine, toplumun yüzde 20’si sahip olmuş. Şaşkınlıkla İtalya'dan başını kaldırıp diğer Avrupa ülkelerine baktığında da benzer bir tablo görmüş Pareto.

Bu önemli kural azın/seyrekliğin yasası olarak ta bilinir. 80/20 oranı sembolik bir rakamdır, dengesizliği vurgular. Bu oran 51/49 dan 99/1 e kadar değişebilir teorik olarak ancak genelde dağılımın bu civarda olduğu gözlenmiş. Bu gözlemini 1896 yılında 48 yaşındayken "Coursd’economiepolitique" te yayınlamış.

Pareto’dan çıkartacağımız başka sonuçlar da var; gerek iş hayatı için gerekse günlük yaşantımız için:

- Boş zamanımızın yüzde 80’ini tanıdığımız insanların yüzde 20’si ile geçiririz.

- Telefon defterimizde kaydı olanların % 20’si ile görüşmelerin % 80’ini yaparız.

- Bir mekanda duvardan duvara halı döşeli olsun: Toplam yüzeyin % 20’si daha çok hırpalanır. Yani kare kare küçük parçalarla kaplayıp sadece yıpranan alanları değiştirebilirseniz daha karlısınız.

- Giysilerimizin yüzde 20’sini zamanımızın yüzde 80’inde giyeriz.

- Ticaret yapıyorsanız, kazancınızın yüzde 80’ini müşterilerinizin yüzde 20’si sağlıyordur.Yani gelirinizin yüzde 80’ini sağlayan yüzde 20 müşteriye odaklanıp, zamanınızın çoğunu alan ve sorun çıkartan yüzde 20’den kurtulmak gibi bir hedefiniz olabilir.

- Ürettiğiniz ürün/hizmetlerin yüzde20’si gelirinizin yüzde 80’ini sağlıyordur.

- Okuduğunuz makalenin yüzde 20’sinde işinize yarayan bilgilerin yüzde 80’i vardır.

- Harcadığınız çabanın yüzde 20’si ile sonuçların yüzde 80’ini alırsınız.

- İlk saatler yapılırken, saat ve yelkovanın yönüne göre belki yarıyarıya birtercih vardı. Şimdiki yöne dair yüzde 51’lik bir tercih bile zamanla arayı açmış ve bugünkü genel geçer saat yönü olarak yüzde 100 oturmuş olabilir.

 

Pareto yasası bana göre trendlerin önemini de vurgular, bir bakıma ve önde olan yakaladığı ivme ile arayı açmaya devam eder.

- Önem ve sıklık açısından bir şirketin aldığı şikayetlerin yüzde 20’sini çözmek şikayetlerin yüzde 80 azalmasını sağlar.

- Karşılaştığınız şikayetlerin yüzde 80’i, personelinizin aynı yüzde 20’sinden kaynaklanır.

- Müşteri şikayetlerinin yüzde 80’i aynı ürün/hizmet/personelden kaynaklanır.

- Öğretmen, derste zamanının yüzde 80’ini aynı yüzde 20 öğrenciye ayırır.

- Dünyanın en zenginleri listelerine bir bakın. İlk 10 kişi, ilk 100 kişi, ilk 1000 kişi...
İlk 3’üçünün servetinin toplamı sonraki kaç kişiye bedel?

- Bir de bu yüzde 20’nin yüzde 20’si, yani yüzde 4’ü; Ve yüzde 80’in yüzde 80’i yani yüzde 64’ü var.

- Önemli işlere odaklanıp, önemsizleri bir kenara koyamayanlar; Hem kendilerini yıpratırlar, hem zamanları yetmez, hemde başarıları çok uzun soluklu olmaz. Önemliyle önemsizi ayırdedebilmek, zaman yönetimi için de can alıcı bir kriterdir.

Bu listeleri böyle uzatmak mümkün…Birkaç örnek paylaştım sadece.

Kendi iş hayatınızı ve günlük yaşantınızı gözden geçirmenizi öneririm.
Eğitimden sağlığa, sanayiden turizme, bir çok alana, hatta günlük yaşantımıza
nasıl uygulanabilir acaba?

80/20 İlkesinin etkin kullanımı için can alıcı 2 nokta:

1- Size getirisi en yüksek ayrıcalıklı yüzde yirminin tespiti,
2- Bu yüzde yirmiyi, hangi etkinlik ve verimlilikle gerçekleştirdiğinizin analizi.

Sizin iş tanımınızda onlarca konu yer alabilir. Bu durumda siz, kendinize en
yüksek getiriyi sağlayanlara yeteri kadar odaklandığınızdan emin olmalısınız.

Bu öncelikli yüzde 20’ye odaklanmak hiçbir zaman kalan yüzde 80’in gözden çıkartılması
ya da ihmal edilmesi anlamına gelmemelidir. Etkili azınlıkla yoğun şekilde ilgilenirken, etkisiz çoğunluğun sizin daha az çabanızı gerektiren yollardan halledilmesini sağlamalısınız.

Her konuda ve ayrıntıda mükemmelliyetçi olmaya çalışmaktansa, önce düşünüp, planlayıp sonra işe başlayarak enerjinizi ve dikkatinizi işinizin yüzde 20’sine odaklayarak sonucun yüzde 80’ini almanız mümkündür. (Dokuz kere ölç, bir kere biç. Çin atasözü.)

 
YORUMLAR

Yazarın Diğer Yazıları

>> Teknolojinin ne kadar hızlı hurdalaşacağını söyleyen formül… (1) - 12.10.2018
>> Bilimin bilimi (4) - 15.08.2018
>> Bilimin bilimi (3) - 02.08.2018
>> Bilimin Bilimi (2) (Publish or Perish) - 17.07.2018
>> Bilimin bilimi (1) - 03.07.2018
80alte Yazarları
Dr. Mithat Tosun Halef Remzi Vayıs Aydın Bakışoğlu Şenol Gürel
Teknolojinin ne kadar hızlı hurdalaşacağını söyleyen formül… (1)
Tüm Yazarlar